08 فروردين 1396



سالروز برزگداشت شیخ بهایی - سوم اردیبهشت ماه

0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 امتیاز 0.00 (0 رای)

 

محمد بن حسين بن عبد الصمد حارثى، معروف به شيخ بهايى در سال 953 هجرى در شهر بعلبك لبنان به دنيا آمد.

نسب شيخ به حارث همدانى، صحابى جليل القدر امير المؤمنين (ع) مى‏رسد[1].

شيخ بهايى در دوران كودكى همراه پدر به ايران سفر نمود، پدر بزرگوارش چون از حاميان دولت صفويه -که به تازگي شکل مي گرفت- بود، با شهادت «شهيد ثاني» احساس خطر نموده، از منطقه خود کوچ نمود.

مقدارى از تحصيلات خود را در وطن فرا گرفت. در زمان شاه طهماسب اول به اصفهان وارد شد و در آنجا نيز با تحصيل علوم مختلف ظرف مدت كوتاهى به مقبوليتي عام دست يافت و از سوى شاه عباس صفوى نهايت احترام را به خود اختصاص داد[2].

شيخ بهايى پس از شيخ على منشار« پدر همسرش»، منصب شيخ الاسلامى[3] دولت صفويه را عهده‏دار شد و از امكانات اين دولت شيعى نهايت استفاده را براى ترويج تشيع نمود.

وى پس از مدتى قصد سفر كرد و مسافرتى طولانى را آغاز نمود[4]. يكى از عواملى كه باعث اين سفر شد، علاقه شيخ به سياحت و ديدن و تجربه اندوزى بود. عامل ديگر كه سهم مهمى در اين سفرها داشت، حسادت اطرافيان بود كه نمى‏توانستند موقعيت و احترام شيخ را در دربار صفوى تحمل كنند.

وي مشرب عرفاني داشت و از برجسته­ترين عرفاي زمان خود بود. لذا با ميرداماد و مير فندرسکي مناسباتي داشت. ديوان اشعار مثنوي وی به سبک مولاناست و غزلیاتش شباهت بسياري با غزلیات حافظ دارد[5].

سفرها:

شیخ بهايى حدود 30 سال از عمر خود را در سفر گذراند و به شهرها و كشورهاى گوناگون سفر نمود؛

1- پس از دوران رشد و تحصيل ،از اصفهان به عراق و حجاز رفت و عتبات عاليات را زيارت نموده و حج خانه خدا را نيز به انجام رساند.

2- در سفرى به مشهد مقدس همراه شاه عباس كبير فاصله اصفهان تا مشهد رضوى را پياده طى نمود.

3- سفرى به كشور مصر داشت و در آنجا كتاب معروف خود، كشكول را تأليف كرد.

4- سفر به كشورهاى روم و شام و بيت المقدس را پس از مراجعت از مصر در برنامه  خويش داشت.

5- از شام عازم حلب شد و در پايان عمر خويش به اصفهان برگشت و ساليانى چند در آن ديار ساكن شد.

متأسفانه جز چند يادداشت مختصر توسط بعضى اطرافيان و همراهان شيخ، سفرنامه‏اى از اين سفرهای 30 ساله به دست ما نرسيده است،[6]

جامعيت:

جامعيت در علوم و فنون يكى از خصايص شيخ بهايى است.[7] او در زمينه‏هاى گوناگون نظير: تفسير، حديث، فقه، اصول، رجال ،فلسفه، دعا، لغت، رياضي، نجوم، شعر و ادب فارسي و چندین دانش دیگر بيش از 80 تأليف دارد. تا آنجا که شاگردش (پدر علامه مجلسي) در مورد او مي گويد :

من به مانند او در کثرت علوم و وفور فضل و علو مرتبه نديده­ام[8].

برخي از کتب اين بزرگوار نظير مفتاح الفلاح تا مدتها مورد مراجعه و کتاب مرجع به شمار مي آمده که علماء زيادي بر آن شرح و حاشيه نگاشته­اند. در فنون مختلف نظير مهندسي ، رمل و اسطرلاب  نيز مهارت وي‍ژه­اي داشت. از كارهاى عمرانى فراوان وي مي­توان به اقدامات وی در مرقد امير المؤمنين (ع)، مسجد امام اصفهان و منار جنبان، حمام گرم اصفهان و بسياري بناهاي به ياد ماندني ديگر را نام برد، که هر يک از جمله عجائب آن دوران است.

او آنچنان بزرگوار بود كه اهل تسنن او را سنى شمرده و صوفيه او را از بزرگان تصوف مى‏پنداشتند.[9]

اساتيد:

اساتيد او منحصر به اساتيد شهر خودش نبود و در هر منطقه­اي از اساتيد مبرز آن ديار استفاده مي نمود؛ پدرش حسين بن عبدالصمد، شيخ عبدالمالک کرکي پسر محقق کرکي(م 993)، شيخ عبدالله يزدي، ملا علي مذهب مدرس (در علوم عقلي و رياضي)، شيخ احمد کجائي معروف به پير احمد که در قزوين از او بهره برد، عماد الدين محمود نطاسي (در طب)، محمد بن ابي الحسن بکري (استاد او در الازهر مصر)[10] نمونه­ای از این بزرگواران هستند که شیخ از دانش این­ها استفاده کرده است.

شاگردان:

شاگردان شيخ به ده‏ها نفر مى‏رسند كه در بين آنان علمايى والا مقام ديده مى‏شود؛ ملا محسن فيض كاشانى، ملا محمد صالح مازندرانى، مرحوم محمد تقى مجلسى (مجلسى اول)، سلطان العلماء، سيد حسن بن سيد حيدر كركى، ملا صدراي شيرازي وچندین و چند دانشمند دیگر که از خرمن فیوضات ایشان استفاده نمودند، از جمله این افراد هستند.

تأليفات:

با وجود سفرهاى طولانى و منصب‏هاى اجرايى كه شيخ با استفاده از آنها به ترويج مكتب تشيع مبادرت مى‏ورزيد، هيچ گاه از امر مهم تأليف و تصنيف غافل نمانده به طورى كه در علوم مختلف تأليفاتى دارد. تعدادی از این آثار عبارتند از:

مفتاح الفلاح في عمل اليوم و الليله؛

العروه الوثقى در تفسير سوره حمد؛

الشرق الشمسين در تفسير آيات الأحكام؛

حدائق المقربين در شرح صحيفه سجاديه؛

جامع عباسى، كتابى فقهى تا پايان بحث حج؛

الاثني عشريات الخمس، كتابى فقهى از بحث‏ طهارت تا حج؛

الفوائد الصمديه در نحو، بحر الحساب كتابى مفصل در علم حساب؛

خلاصه الحساب که تلخيص بحر الحساب و بهترين تأليف در علم حساب قديم است، و بارها بر آن حاشيه نوشته‏اند و علاوه بر فارسى به زبان‏هاى ديگرى مانند آلمانى نيز ترجمه شده است؛

كشكول، اولين كتاب با نام كشكول از شيخ بهایی بوده و پس از او اين نام براى كتب بسيارى انتخاب شد؛

شرح چهل حديث، كه به اعتقاد صاحب نظران از نظر علمى بهترين كتابى است كه تا كنون با عنوان چهل حديث تأليف شده است؛

ديوان اشعار عربى و فارسى[11].

وفات:

ايشان در سال 1030 هجري قمري ديده از جهان فرو بست و بدن مطهر او را از اصفهان به مشهد مقدس انتقال داده و در جوار امام رضا (ع) به خاك سپردند. نماز او را شاگرد بزرگوارش مجلسى اول اقامه كرد که در آن نزديك به 50 هزار نفر شركت داشتند[12].

--------------------------------------------------------------------------------

[1] - طرائف المقال : السيد علي البروجردي  تحقيق : السيد مهدي الرجائي الأول : 1410 ج 2 ص 392

[2] - اعيان الشيعه سيد محسن بن عبدالکريم بيروت 1406 دار التعارف للمطبوعات ج 9 ص 234

[3] - بالاترين مقام علمي اسلامي و تنفيذ کليه امور سلطنتي ، شبيه به مرجعيت.« اعيان الشيعه سيد محسن بن عبدالکريم بيروت 1406 دار التعارف للمطبوعات ج 9 ص 234 »

[4] - مقدمه کتاب الاثنا عشريه ي شيخ بهايي به قلم محمد الحسون ، تحقيق : الشيخ محمد الحسون / إشراف : السيد محمود المرعشي چاپ أول جمادي الآخرة 1409 منشورات مكتبة آية الله العظمى المرعشي النجفي.

[5] - تذکره القبور ـ شيخ عبدالکريم گزي م 1341 چاپ اول 1405 ثقفي اصفهان ص 60

[6] - تکمله امل الآمل ـ سيد حسن صدر م 1354 تحقيق سيد احمد حسيني چاپ 1406 خيام قم ص 343.

[7] - مقدمه کتاب اثنا عشريه شيخ محمد الحسون

[8] - شرح فقيه به نقل از تکمله امل الآمل ـ سيد حسن صدر.

[9]- قمی، عبّاس (1351): مشاهیر دانشمندان اسلام، ترجمه محمّدجواد نجفی و محمّدباقر کمره‏ای، تهران، اسلامیّه.

[10] - مقدمه کتاب الاثنا عشريه ي شيخ بهايي ص 12

[11] - شیخ آقا بزرگ طهرانی، محمّدمحسن (1389ه.ق): الذریعه الی تصانیف الشیعه، دار الاضواء ، بيروت لبنان ج 4 ص 153

[12] - نقد الرجال ـ تفرشي چاپ اول 1418 موسسه آل البيت لاحياء التراث ، ج 4 ص 186 در پاورقي، اعيان الشيعه ج 9 ص

اختصاصی مامی سایت

نویسنده: سید حامد شریعتمداری


نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 5 حرف باشد
نظر شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد.
  • هیچ نظری یافت نشد

برترین وبلاگ ها

malihejoon773
نام وبلاگ: malihejoon773
باران67
نام وبلاگ: باران67
✿ نیلوفرانه ✿
نام وبلاگ: ✿ نیلوفرانه ✿
kurosh1
نام وبلاگ: kurosh1

لینکهای ویژه

• تجهیزات فست فود
تجهیزات آشپزخانه صنعتی ، چرخ گوشت صنعتی ، خلال کن صنعتی و تجهیزات رستوران
گارد استیل
• جواهرات زرنگار
فروش انواع زیورآلات برند و ژورنالی طرح ایتالیایی زیبا شامل ست,نیم ست,گردنبند,دستبند,انگشتر و ...
پرداخت درب منزل
• سیسمونی و اسباب بازی هیجان انگیز
کودکو بزرگترین فروشگاه اینترنتی تخصصی سیسمونی و اسباب بازی، با بیش از 4000 محصول متنوع با قیمت ویژه
Koodakoo.com
زیبایی و مراقبت از پوست
مرطوب کننده ویتامین C, کرم سفید کننده و روشن کننده پوست کرم ضد چروک قوی
Nasleziba.com
• گل فروشی رضوان
ارائه دهنده انواع دسته گل,جعبه گل و سبد گل های مناسبتی و تاج گل های زیبا. صرفه جویی در وقت و هزینه.
Rezvanflower.ir
تالار پذیرایی
سایت جامع تالارهای پذیرایی ایران
Talarnet.com
لوله بازکنی
تخلیه چاه و لوله بازکنی نوین دماوند
N-damavand.ir
هاشور ابرو
هاشور ابرو به روش میکروپیگمنتیشن، تاتو ابرو، آرایش دائم
Simafarmani.com